van Ravotter tot fabrikant – Wieger Hellema

Wieger Hellema werd op 10 mei 1864 geboren in Hallum, in de Friese gemeente Ferwerderadeel. Hij groeide op in een echte bakkersfamilie met tien kinderen. Zijn vader, Andele Wieger Hellema, dreef daar een banketbakkerij. Hij had ontdekt dat er op het Friese platteland weinig gespecialiseerde banketbakkers waren, terwijl ook welgestelde boeren belangstelling hadden voor gebak en koekjes.

Als jongen voelde Wieger weinig voor school. Hij speelde en ravotte liever in de vrije natuur dan dat hij urenlang boven zijn reken- en leeslessen zat. Nadat hij de lagere school zonder veel succes had doorlopen, lag zijn toekomst ogenschijnlijk vast: hij moest bij zijn vader het vak van banketbakker leren.Volgens zijn zoon heeft Wieger deze beroepskeuze zijn leven lang betreurd. Zijn werkelijke belangstelling lag bij muziek, literatuur, kunst en de natuur. Het dagelijks opgesloten zijn in een bakkerij moet hem zwaar zijn gevallen

Omdat er in Friesland veel bakkers met de naam Hellema werkzaam waren, besloot Wieger zijn geluk elders te zoeken. en vertrok naar Zaandam.

Toen zijn vader in 1887 op slechts 49-jarige leeftijd overleed, keerde Wieger tijdelijk terug naar Hallum. Zijn jongere broer Jan was toen nog te jong om de familiebakkerij over te nemen. De drie ongetrouwde zussen De drie ongetrouwde zussen Grietje, Pietje en Lykeltje hielden het bedrijf draaiende, waarbij Wieger hen enige tijd ondersteunde. Zijn verblijf in Hallum duurde hooguit anderhalf jaar en was waarschijnlijk nog korter. Later nam Jan de bakkerij over.

Ironisch genoeg trouwde de jongen die zo weinig met school had op 28 juli 1888 met Maria Luitingh, de dochter van het hoofd van een christelijke school. Na hun huwelijk verhuisden zij naar Zaandam, waar Wieger zijn loopbaan als banketbakker voortzette.

Luxe banketbakkerij in Zaandam

Ze vestigde zich aan de Damstraat 7, waar hij de beschikking kreeg over een luxe banketbakkerij met woonhuis.. Hoewel zijn hart niet bij het bakkersbestaan lag, stond hij bekend als een uitstekende vakman. Volgens zijn kleinzoon maakte hij gebak “waar het kwijl van langs de mond liep”.

Tijdens zijn periode als banketbakker begon Wieger met het vervaardigen van verpakkingen voor zijn eigen producten. Hij maakte onder meer koek- en gebaksdozen en verpakkingen voor beschuit. Wat aanvankelijk voor zijn eigen bakkerij was bedoeld, groeide geleidelijk uit tot een tweede onderneming.

Volgens de familie kwamen zijn zussen hem in Zaandam helpen, zodat Wieger meer tijd aan zijn groeiende verpakkingsbedrijf kon besteden. Lykeltje kreeg de leiding over de bakkerij, Grietje werkte in de winkel en Pietje verzorgde het huishouden. Uiteindelijk verkocht Wieger de banketbakkerij aan Clasquin en kon hij zich volledig op zijn nieuwe onderneming richten.

Van banket naar verpakkingen

Wiegers bedrijf in papierwaren en verpakkingen was gevestigd in een groot pakhuis aan het water bij het Hollandsche Pad, midden op het terrein van Verkade. Van omstreeks 1905 tot 1931 werden daar onder meer broodzakken, koek- en gebaksdozen en beschuitverpakkingen gemaakt.

Het papier kwam voornamelijk uit Zweden en werd per schip aangevoerd. Hoewel het bedrijf over machines beschikte, gebeurde nog veel werk met de hand. Dankzij een door Wieger verkregen octrooi kon het zich verder toeleggen op onder andere papieren beschuitrollen. De verpakkingen werden geleverd aan grote beschuitfabrikanten als Verkade, Hille, Haust en Hooimeijer.

Hellema groeide uit tot marktleider in bedrukte papieren beschuit- en koekwikkels. Het papier werd bedrukt en voorzien van een beschermende coating, waardoor het geschikt was voor het verpakken van levensmiddelen. De beschuitfabrieken ontvingen het bedrukte papier op rollen en brachten de wikkels vervolgens zelf om hun producten aan.

Zo wist de jongen die niet van school hield en met tegenzin banketbakker werd uit te groeien tot een succesvolle en vernieuwende fabrikant. Wieger legde de basis voor een onderneming die later door zijn zoons verder werd uitgebouwd. Na de verkoop sloot de fabriek in 2017 haar deuren.

Eindelijk weer buiten

Toen Wieger zich uit het bedrijf terugtrok, kochten zijn zoons voor hem en Maria een boerderij in de Wijde Wormer. Daar beschikte hij over een grote fruittuin. Eindelijk kon Wieger weer buiten zijn en tussen de fruitbomen werken, zoals hij als jongen het liefst in de vrije natuur was. De oogst bracht hij naar de markt in Purmerend. Zijn kleinzoon herinnerde zich hoe hij als kind met Wiegers knecht, paard en wagen mee mocht naar die markt.

Later werd Wieger ernstig ziek. Hij kreeg kanker en verhuisde samen met Maria naar Apeldoorn, waar hij door zijn zoon Kees werd verzorgd. Wieger Hellema overleed daar in 1938. De man die nooit werkelijk banketbakker had willen worden, liet uiteindelijk een bloeiend verpakkingsbedrijf na dat nog vele tientallen jaren zijn naam zou dragen.

Dit graf is nog niet geadopteerd!

Wilt u ons steunen en een graf adopteren? Dit graf is nog niet door iemand geadopteerd. Kijk voor meer informatie op de website bij Adopteer een graf op de oude begraafplaats in Purmerend of  vraag het aan één van de vrijwilligers (Ellen, Paula of René). Door een graf voor € 25 per jaar te adopteren, helpt u mee om de herinnering aan mensen zoals Wieger Hellema levend te houden en hun verhalen door te geven aan toekomstige generaties.

Bron: Artikel in het blad “Zaans Erfgoed” auteur Lean van ’t Hooft, Het rode Hellema boek, auteurs Jochum en Minne Hoekstra